Search

რა არის პანიკური აშლილობა?



პანიკური აშლილობა წარმოადგენს განმეორებადი, სპონტანური მწვავე

შფოთვის შეტევებით (პანიკური შეტევები) მიმდინარე ავადმყოფურ

მდგომარეობას. შეტევის ქვეშ იგულისხმება ავადმყოფისათვის აუხსნელი,

მტანჯველი შიშისა და შფოთვის პაროქსიზმი, რასაც თან ახლავს მრავალი

სომატური გამოვლინება.

DSM-III-ის გამოქვეყნებამდე, პანიკური რეაქციები და გენერალიზებული

შფოთვითი აშლილობები განიხილებოდა, როგორც ერთიანი დაავადება,

სახელწოდებით “შფოთვის ნევროზი”. მსგავსი სიმპტომებით მიმდინარე

დაავადება აღწერილი იყო ლიტერატურაში XIX საუკუნიდან. ადრე ასეთ

სიმტომებს მიაკუთვნებდნენ გულის ავადმყოფურ აგზნებადობას,

ნეიროცირკულარულ ასთენიას, დაძაბვის სინდრომს.

ზოგიერთი ავტორის აზრით, დაავადების აღმოცენებაში მნიშნელობა მიეწერებოდა ფსიქოლოგიურ მიზეზებს.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ განახლდა ინტერესი ამ დაავადების მიმართ,

(Woods S. et al 1941) გამოკვლევებით სარწმუნოდ წარმოადგინა, რომ ეს არის

შფოთვითი აშლილობის ფორმა, თუმცა მისი ცალკე რუბრიკად გამოყოფა

მოხდა მხოლოდ 80-იან წლებში DSM-III-ში.


ეპიდემიოლოგია


პანიკური აშლილობა გავრცელებული, ქრონიზაციისაკენ მიდრეკილი

დაავადებაა, რომელიც ძირითადად ვლინდება ახალგაზრდა, სოციალურად აქტიურ

ასაკში (საშუალო ასაკი _ 25წ.), თუმცა შესაძლებელია გამოვლინდეს ნებისმიერ

ასაკში. პოპულაციაში მისი გავრცელება შეადგენს დაახლოებით 2%-ს. ქალები

ორჯერ უფრო ხშირად ავადდებიან, ვიდრე მამაკაცები. გამოკვლევებით

დადგენილია, რომ კარდიოლოგებთან მიღებაზე მოსული პაციენტების 15%-ში,

ხოლო საერთო პრაქტიკის ექიმებისათვის მიმართულ პაციენტთა 27%-ში

აღმოაჩნდა პანიკური აშლილობა. ამ პათოლოგიის მქონე პაციენტები

წარმოადგენენ ამბულატორიულ ფსიქიკურ ავადმყოფთა 5-25%.


პანიკური აშლილობის ძირითად გამოვლინებას წარმოადგენს განმეორებადი

პანიკური შეტევები (ხშირად მას თან ახლავს გარდაუვალი სიკვდილის შიში).

როგორც წესი ეს მდგომარეობა არ არის განპირობებული კონკრეტული

სიტუაციით ან მოვლენებით და ამიტომ პანიკური შეტევის მოახლოვების

წინასწარგანჭვრეტა შეუძლებელია. სხვა შფოთვითი აშლილობების მსგავსად ამ

დროსაც გვხვდება რიგი სიმპტომებისა რომელთაგან მინიმუმ 4-ის არსებობა

აუცილებელია პანიკური აშლილომის დიაგნოზის გამოტანისათვის.


ეს სიმპტომებია:


1. პულსაცია, გაძლიერებული გულისცემა, ტაქიკარდია;


2. ოფლიანობა;


3. ქოშინი, დისპნოე;


4. ჰაერის უკმარისობა, მოხრჩობის შეგრძნება;


5. შემცივნება, ტრემორი, შინაგანი კანკალი;


6. თავბრუსხვევა, წონასწორობის დაკარგვა, სიმსუბუქის შეგრძნება

თავში;


7. წამოწითლება (სახის ჰიპერემიის გარეშე), “ბატის კანი”;


8. დაბუჟების ან ჩხვლეტის შეგრძნება კიდურებში (პარესთეზიები);


9. ტკივილი ან დისკომფორტი გულმკერდის არეში;


10. გულისრევა ან აბდომინალური დისკომფორტი;


11. დერეალიზაცია და/ან დეპერსონალიზაცია;


12. სიკვდილის შიში;


13. “გაგიჟების” ან არაკონტროლირებადი საქციელის ჩადენის შიში.


პანიკასთან ასოცირებული სიმპტომები ვითარდება უეცრად და თავის

პიკს აღწევს 10 წუთის განმავლობაში. შეტევის შემდგომი პერიოდი ხასიათდება

საერთო სისუსტით, დაღლილობის შეგრძნებით. პაციენტების ნაწილი აღნიშნავს,

რომ შეტევის შემდეგ აღენიშნებათ “სიმსუბუქის განცდა”. შეტევის ხანგრძლიობა

საშუალოდ 15-30 წთ-ს გრძელდება, თუმცა ზოგიერთი შეტევა შეიძლება

გაგრძელდეს უფრო დიდხანსაც (1 სთ და მეტი).


პაციენტთა დიდი უმრავლესობა საუბრობს შეტევის სპონტანურობაზე

(ვერაფერთან მას ვერ აკავშირებს). აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ აქტიური

გამოკითხვის შედეგად ზოგ შემთხვევაში დგინდება, რომ სპონტანურ

შეტევებთან ერთად ადგილი აქვს “პროვოცირებულ” შეტევებსაც (აგზნებული

მდგომარეობა, ფიზიკური გადაძაბვა, სექსუალური აქტიობა ან ზომიერი

ემოციური განცდა). ძირითად ფსიქიკურ დარღვევას _ შიშსა და შფოთვას თან

ახლავს სიკვდილის შიში. ამ დროს შეიძლება გამოხატული იყოს აბნევა,

კონცენტრაციის უნარის გაძნელება, ავადმყოფი ცდილობს გაეცალოს ადგილს,

სადაც იმ დროს იმყოფება, ეძებოს შველა.


მტკიცებულებებზე დამყარებული თერაპიული სტრატეგიები/რეკომენდაციები:


· ფსიქოგანათლება;


· პანიკის მონიტორინგი;


· სუნთქვითი ვარჯიშები;


· მცდარი სხეულებრივი შეგრძნებების კორექცია კოგნიტიური

რესტრუქტურიზაციით;


· საშიშ სიტუაციებთან შეხება/ექსპოზიცია.






წყარო:

"კლინიკური პრაქტიკის ეროვნული რეკომენდაცია"

19 views0 comments
This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now